Maria Jarema

Rzeźbiarka, malarka, scenograf. Urodzona w 1908 w Starym Samborze, zmarła w 1958 w Krakowie.

Należała do grona najciekawszych osobowości artystycznych skupionych po 1945 roku wokół Tadeusza Kantora, z którego teatrem Cricot 2 była związana przyjacielsko i zawodowo (nie tylko jako scenografka, projektantka kostiumów, ale również jako aktorka). Pomimo tego, że zawsze blisko współdziałała z grupami artystycznymi, zachowywała swój własny styl wypowiedzi.

Lata jej edukacji, podobnie jak początki twórczości przypadły na okres przedwojenny. Pierwsze pudełko z farbami otrzymała od Zygmunta Waliszewskiego. Jako kierunek studiów wybrała jednak rzeźbę.

Kształciła się w ASP w Krakowie; tam właśnie w latach 1929-35 studiowała na Wydziale Rzeźby pod kierunkiem Xawerego Dunikowskiego. W okresie poprzedzającym wybuch wojny uprawiała przede wszystkim twórczość rzeźbiarską. Tworzyła formy zwarte, nawiązujące do świata organicznego; formy, których żywotność i sprężystość podkreślała gładka powierzchnia. Później do warsztatu rzeźbiarza powracała sporadycznie, konsekwentnie stosując wypracowane uprzednio formuły (KOMPOZYCJA, 1956).

Przed rokiem 1939 należała do lewicującej GRUPY KRAKOWSKIEJ, obok m.in. Leopolda Lewickiego, Stanisława Osostowicza, Jonasza Sterna. Po roku 1945 przyłączyła się do GRUPY MŁODYCH PLASTYKÓW. Należała do ścisłego grona inicjatorów reaktywowania GRUPY KRAKOWSKIEJ, do czego udało się doprowadzić w atmosferze "odwilży", w roku 1957.

Wraz z krakowskimi przyjaciółmi, artystami, wzięła udział - już jako malarka - we wszystkich trzech Wystawach Sztuki Nowoczesnej (Kraków 1948-49, Warszawa 1957 i 1959). Poza malarstwem, chętnie uprawiała inne dziedziny sztuki, zwłaszcza scenografię (dla teatru Kantora). Miała w tej dziedzinie spore, ciekawe doświadczenia, ponieważ przed 1939 współpracowała z eksperymentalnym teatrem CRICOT, założonym i prowadzonym przez jej brata, malarza Józefa Jaremę, sprawnego organizatora życia artystycznego, związanego m.in. z kapistami, pozostałego po 1945 roku na emigracji. Właśnie dla CRICOT zaczęła projektować śmiałe rozwiązania scenograficzne i kostiumy, co przygotowało ją do późniejszej współpracy z powojennym CRICOT 2 stworzonym przez Kantora.