Alfred Lenica
Malarz. Urodził się 4 sierpnia 1899 roku w Pabianicach, zmarł w 1977 roku w Warszawie.

Studia rozpoczął w 1922 roku na Uniwersytecie Poznańskim na wydziale prawno-ekonomicznym. Rok później wstąpił do Konserwatorium Muzycznego w Poznaniu, gdzie studiował w klasie instrumentów smyczkowych. W 1925 roku podjął studia w Prywatnym Instytucie Sztuk Pięknych u Adama Hanytkiewicza i J. Kubowicza. W czasie II wojny światowej Lenica wraz z rodziną mieszkał w Krakowie, gdzie zaprzyjaźnił się z malarzem Jerzym Kujawskim. Dzięki niemu zainteresował się surrealizmem, a także włączył się w nurt działań krakowskiej awangardy skupionej wokół Tadeusza Kantora. Związek ze środowiskiem krakowskich artystów był na tyle silny, że zaowocował zaproszeniem Lenicy do udziału w I Wystawie Sztuki Nowoczesnej w Krakowie w grudniu 1948 roku, a następnie przyjęciem w 1965 roku do GRUPY KRAKOWSKIEJ. W 1945 roku Lenicowie wrócili do Poznania. W tym samym roku Alfred Lenica zapisał się do Polskiej Partii Robotniczej oraz do związku zawodowego Polskich Artystów Plastyków Okręgu Poznańskiego. Dwa lata później został wybrany prezesem ZPAP w Poznaniu. W roku 1947 wraz z Ildefonsem Houwaltem i Feliksem M. Nowowiejskim założył awangardową grupę artystyczną 4F+R (Forma, Farba, Faktura, Fantastyka + Realizm). W 1956 roku Lenica zamieszkał na stałe w Warszawie, gdzie był czynnik uczestnikiem dyskusji i wspólnych ekspozycji w Galerii Krzywe Koło.

W 1962 roku artysta otrzymał Grand Prix na 1. FESTIWALU POLSKIEGO MALARSTWA WSPÓŁCZESNEGO w Szczecinie.

Prace Alfreda Lenicy znajdują się m.in. w Muzum Narodowym w Warszawie, Krakowie, Poznaniu, Łodzi, Szczecinie oraz w wielu kolekcjach prywatnych w Polsce i za granicą.

Na twórczości Alfreda Lenicy najmocniej zaważyły dwa kierunki istotne dla sztuki europejskiej początku XX wieku: kubizm i surrealizm. W latach 30. Lenica interesował się malarstwem nowoczesnym i czerpał inspiracje z kubizmu. Jego figuratywne obrazy (WIOLONCZELISTA I i II, 1933 oraz RODZINA z 1934 roku) charakteryzowały się mocnymi, płaskimi formami obwiedzionymi wyraźnym konturem, które artysta umieszczał na tle silnie zgeometryzowanych, piętrzących się elementów. Później w jego pracach pojawiły się wpływy symbolizmu i surrealizmu, jak w obrazie NAFTA RZĄDZI ŚWIATEM (1938-41), czy W POSZUKIWANIU STRACONEGO CZASU (1939), w których wyraźnie widać fascynację malarstwem De Chirico i Salvadora Dali. Artysta tuż przed II wojną światową i wkrótce po jej zakończeniu malował kompozycje przedstawiające nieoczekiwane zestawienia różnych przedmiotów, opatrzone poetyckimi tytułami (KIEDY MŁODOŚĆ ZNAJDZIE SIĘ W WICHRZE, 1948). Lenica stopniowo zrywał z przedstawianiem realnych przedmiotów na rzecz zmonumentalizowanej formy konstruowanej z uproszczonych elementów, które niekiedy umieszczał w odrealnionej przestrzeni i pustym pejzażu.

Punktem zwrotnym w jego karierze artystycznej był pobyt w okupowanym Krakowie i kontakt ze środowiskiem postępowych artystów, takich jak Jerzy Kujawski, Tadeusz Kantor, Kazimierz Mikulski, czy Tadeusz Brzozowski. Kontakt z tymi twórcami utwierdził ponad czterdziestoletniego już artystę w kontynuowaniu twórczości malarskiej, a także przyczynił się do jego zwrotu w stronę sztuki nowoczesnej. Po powrocie do Poznania Lenica zaczął wystawiać i organizować lokalne środowisko artystyczne. W latach 1945-50 powstało wiele obrazów o tematyce wojennej, w których przedstawiane zdarzenia rozgrywały się na tle martwego, nierzeczywistego pejzażu przypominającego dekoracje teatralne. Dzieła te nie obrazowały jednostkowych dramatów ludzkich lecz przedstawiały je w sposób symboliczny. Lenica rozpoczął też poszukiwania formalne eksperymentując z takimi technikami jak kolaż, fotomontaż, dekalkomania. Sposób pracy Lenicy z tego okresu dobrze ilustruje praca ZAGROŻONE DZIECIŃSTWO z 1948 roku. Elementy fotograficzne zostały tu wkomponowane w tło zamalowane akwarelą i tuszem. Doświadczenia tego typu zaowocowały pionierskimi rozwiązaniami, które doprowadziły do powstania pierwszych obrazów Lenicy w duchu taszyzmu. Artysta wypracował wówczas własny styl i technikę, którą przeniósł do malarstwa olejnego: pokrywał powierzchnię płótna kilkoma warstwami farby o różnych kolorach, a następnie za pomocą specjalnych narzędzi z tektury odkrywał kolejne warstwy kolorystyczne. Kompozycje uzupełniał wylewanymi z puszki czarnymi i białymi lakierami. FARBY W RUCHU (1949) to obraz, na którym rozlane farby spływały swobodnie na ustawionym w pionie przez artystę podłożu. Metoda ta przypomina działania Jacksona Pollocka, jakie ten amerykański twórca action painting przeprowadzał w 1947 roku. Obrazy taszystowskie Lenicy z końca lat 40. zawierają ogromny ładunek ekspresji wyrażonej językiem malarstwa nieprzedstawiającego. Jest w nich dramatyzm, atmosfera zagrożenia, dominuje ciemna tonacja, co niewątpliwie stanowi reminiscencję wojennych przeżyć.

W tym okresie Lenica działał w grupie 4F+R, która łączyła zdobycze światowej awangardy ze społecznymi zadaniami sztuki. Grupa powoływała się na ekspresjonistyczne tradycje "Zdroju" czasów Przybyszewskiego i Zegadłowicza, a za bezpośredniego prekursora uznawała Jana Spychalskiego, poznańskiego malarza metaforystę. Artyści działający w grupie 4F+R odnajdywali nowe kreacyjne możliwości w surrealizmie, ekspresjonizmie i abstrakcjonizmie. Społeczne akcenty wyrażone w manifeście grupy wiązały się z socjalistycznymi przekonaniami jej członków, którzy czerpali po trosze z wzorów wypracowanych przez twórców rosyjsko-radzieckiej awangardy.

W pierwszej połowie lat 50., w okresie socrealizmu, Lenica przerwał swoje twórcze eksperymenty, zwracając się w stronę wprowadzonej politycznym nakazem doktryny artystycznej. Z racji swoich przekonań politycznych był to dla niego powrót do malowanych już w latach 30. obrazów zaangażowanych społecznie i politycznie. Namalował wówczas takie obrazy, jak MŁODY BIERUT WŚRÓD ROBOTNIKÓW (1949), PSTROWSKI I TOWARZYSZE, PRZYJĘCIE DO PARTII, CZERWONY PLAKAT (1950). Na własny użytek próbował też łączyć eksperymenty formalne z ideowo zaangażowaną tematyką, jak w pracy TRACIMY DNIÓWKI z 1953 roku, w której zastosował kolaż i monotypię.